- today
- label Wychowanie i rozwój dziecka
- favorite 0 polubień
- remove_red_eye 7 odwiedzin
- comment 0 komentarzy
Spis treści:
- Jak wygląda test po trzeciej klasie? Arkusze egzaminacyjne
- Kluczowe umiejętności trzecioklasistów sprawdzane na egzaminie
- Dlaczego dobre przygotowanie do egzaminu trzecioklasisty jest tak ważne?
- Egzamin trzecioklasisty i praktyczne porady dla rodziców
- Test trzecioklasisty – podsumowanie
Trzecia klasa szkoły podstawowej to ważny moment w życiu szkolnym dziecka. Oto zamyka się etap edukacji wczesnoszkolnej, przychodzi moment pierwszych poważniejszych podsumowań i przygotowań do nieco odrębnego trybu kształcenia. Dyrektorzy szkół podstawowych w całej Polsce organizują wówczas egzamin trzecioklasisty, który – choć nie decyduje o promocji do czwartej klasy, ani nie jest wykorzystywany w postępowaniach rekrutacyjnych – to stanowi wyjątkowe wydarzenie dla ucznia.
Poniższy artykuł powstał z myślą o rodzicach uczniów klas trzecich, którzy chcieliby się dowiedzieć nie tylko, jak wygląda struktura takiego egzaminu i szczegółowa lista umiejętności wymaganych od zdających, lecz także – jak mądrze wspierać dziecko przed tym wyzwaniem. Wyjaśnimy też, dlaczego warto na test dla klasy 3 spoglądać nie przez pryzmat ostatecznego wyniku i sprawdzianu konkretnych kompetencji, lecz jako na okazję do znacznie pełniejszego rozwoju poznawczego, emocjonalnego i społecznego dziecka.
Jak wygląda test po trzeciej klasie? Arkusze egzaminacyjne
Zacznijmy od podstaw: sprawdzian kompetencji trzecioklasisty, czyli właściwie co?
To test organizowany pod koniec kształcenia w trzeciej klasie szkoły podstawowej, mający charakter diagnostyczny, co oznacza, że służy on wyłącznie sprawdzeniu wiedzy i umiejętności uczniów, nie stanowi zatem egzaminu organizowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną, nie rozstrzyga o promocji do kolejnej klasy, nie jest brany pod uwagę w żadnym procesie rekrutacyjnym.
Co więcej, przeprowadzenie testu trzecioklasisty nie jest nawet obowiązkowe, chociaż na to rozwiązanie decyduje się spora liczba szkół w kraju. Arkusze ogólnopolskiego sprawdzianu są za to przygotowywane przez różne wydawnictwa edukacyjne, które też z reguły wyznaczają jeden termin przeprowadzenia testu. Dla nauczycieli – mających z reguły wgląd w raporty przedstawiające wyniki szkoły – to okazja do spojrzenia „z zewnątrz” na efekty swojej pracy z uczniami i ważna informacja zwrotna o ich potrzebach i umiejętnościach.
Aby poznać szczegółowy przebieg testu trzecioklasisty, warto poprosić nauczyciela o przykładowe testy lub samodzielnie odszukać dawne testy trzecioklasisty z ubiegłych lat prezentowane na stronach wydawnictw.
Co do zasady, egzamin składa się z 3 głównych części, które sprawdzają odpowiednio: kompetencje polonistyczne, kompetencje matematyczne oraz (w najkrótszej, nadobowiązkowej formie) kompetencje przyrodnicze. Wygląd testu różni się, rzecz jasna, w zależności od tworzącego go wydawnictwa, na które zdecyduje się szkoła Waszego dziecka, ale wszystkie sprawdziany są zgodne z aktualną podstawą programową dla klas I–III szkoły podstawowej. Czas trwania egzaminu także zależny jest od jego autorów, najczęściej przewiduje jednak kilkunastominutowe przerwy pomiędzy poszczególnymi częściami.
Kluczowe umiejętności trzecioklasistów sprawdzane na egzaminie
Jak wspomnieliśmy, uczniowie klas trzecich muszą się zmierzyć z trójdzielnym egzaminem obejmującym: edukację polonistyczną, edukację matematyczną oraz edukację przyrodniczą. Jaki zakres materiału obejmuje każdy z tych filarów?
Kompetencje polonistyczne
W części polonistycznej testu sprawdzane są następujące kompetencje:
- Słuchanie ze zrozumieniem, tj. umiejętności uczniów do skoncentrowania się na kierowanych do nich wypowiedziach ustnych, przetwarzania podanych w tej formie informacji oraz wychwytywania faktów. W trakcie nauki szkolnej ta zdolność jest trenowana nie tylko za sprawą ułożonych w tym celu ćwiczeń, lecz także w trakcie przedstawień, wystąpień, warsztatów, pogadanek z zaproszonymi gośćmi, głośnego czytania etc.
- Czytanie ze zrozumieniem – czyli umiejętność, której chyba nie sposób przecenić! Co istotne, test sprawdza, czy dziecko potrafi samodzielnie rozumieć tekst czytany po cichu. To także okazja do przetestowania zdolności ucznia do wyłuskiwania istotnych lub potrzebnych informacji z tekstu, rekonstruowania kolejności zdarzeń i wychwytywania związków przyczynowo-skutkowych między nimi.
- Pisanie i budowanie wypowiedzi pisemnych – w tej części uczniowie powinni wykazać się nie tylko techniczną sprawnością w pisaniu, lecz także zdolnością do tworzenia krótkich, poprawnych językowo wypowiedzi o uporządkowanej strukturze, realizujących założenia gatunkowe listu, opowiadania, zaproszenia, podziękowania czy notatki. Uczniów obowiązuje tutaj podstawowa znajomość zasad ortograficznych i interpunkcyjnych.
- Te ostatnie stanowią istotne elementy praktycznego zastosowania języka – kolejnego filaru egzaminu. Uczniowie mogą się tutaj wykazać nie tylko wiedzą ortograficzną, lecz także – znajomością gramatyki. Istotne jest tutaj m.in. rozróżnianie rzeczowników, czasowników i przymiotników, rozpoznawanie zdań oznajmujących, pytających czy rozkazujących, umiejętność dzielenia ich na wyrazy, rozróżnianie spółgłosek i samogłosek.
Kompetencje matematyczne
Zakres edukacji matematycznej wymagany od uczniów klas trzecich obejmuje m.in.:
- rozumienie własności działań (dodawania, odejmowania, mnożenia i dzielenia) oraz poprawne ich wykonywanie, także w pamięci (w wybranych zakresach),
- określanie położenia przedmiotów w przestrzeni i określania relacji między obiektami, a przy tym znajomość pojęć: pion, poziom, skos,
- porównywanie i/lub szeregowanie i/lub grupowanie przedmiotów według określonej cechy (np. wielkości),
- porównywanie liczb, umiejętność odczytywania i zapisywania (słownie i cyfrą) liczb od zera do tysiąca, a także wybranych liczb do miliona,
- rozwiązywanie zadań tekstowych – rozumienie treści poleceń, dostrzeżenie i trafne zdefiniowanie problemu matematycznego i opracowanie właściwej strategii rozwiązania,
- znajomość podstawowych pojęć geometrycznych, np. figur geometrycznych, mierzenie długości odcinków, posługiwanie się prostymi narzędziami pomiarowymi, umiejętność odczytywania wyników,
- wykonywanie prostych operacji przeliczeniowych na pieniądzach, odczytywanie godzin na zegarze, ważenie, mierzenie, odczytywanie temperatury, dzielenie kartki na pół itp.,
- zdolność do logicznego myślenia, trafnego wykorzystywania działań do rozwiązywania stawianych problemów, dostrzeganie praktycznych zastosowań kompetencji matematycznych w codziennym życiu.
Kompetencje przyrodnicze
Podczas przygotowywania się do tej części egzaminu warto zwrócić szczególną uwagę na następujące zagadnienia:
- podstawowe pojęcia przyrodnicze (np. elementy ekosystemów: las, jezioro, rzeka, łąka; nazwy wybranych gatunków roślin i zwierząt, w tym gatunków pozostających pod ochroną),
- rozpoznawanie naturalnych warunków życia i rozwoju roślin i zwierząt, rozróżnianie zwierząt hodowlanych,
- wrażliwość ekologiczna, wiedza na temat sposobów ochrony przyrody,
- umiejętność przeprowadzania prostych eksperymentów oraz prowadzenia obserwacji,
- umiejętność analizowania zjawisk i dostrzegania związków przyczynowo-skutkowych między nimi.
Dlaczego dobre przygotowanie do egzaminu trzecioklasisty jest tak ważne?
Już powyższa lista kompetencji przekonuje, dlaczego egzamin trzecioklasisty to ważne wydarzenie szkolne, a przystępujące do niego dziecko wymaga wsparcia rodziców. Warto przy tym pamiętać, że test po trzeciej klasie ma charakter diagnostyczny, jest zatem narzędziem sprawdzającym kompetencje uczniów nie w celu postawienia stopnia czy sporządzenia list rankingowych do czwartej klasy, lecz na rzecz podsumowania etapu edukacji wczesnoszkolnej, określenia najważniejszych obszarów edukacyjnych sprawiających trudności danemu uczniowi przed rozpoczęciem nowego trybu nauki. To przydatna, wspierająca dalszy rozwój informacja zwrotna, a nie „straszak”, okazja do porównywania wyników z innymi dziećmi, ostateczny wyznacznik wiedzy. Dobre przygotowanie do testu trzecioklasisty jest istotne, ale nie należy do niego podchodzić wyłącznie od strony końcowego wyniku.
Warto przy tym pamiętać, że już samo podejście do testu jest okazją nie tylko do sprawdzenia konkretnych umiejętności uczniów, np. dodawania i odejmowania, lecz także – jeśli potraktowane z należytą powagą i rozsądkiem – szansą na pogłębienie rozwoju poznawczego, emocjonalnego i społecznego dziecka. Można przy tej okazji zachęcać dziecko do budowania nawyku samodzielnej i regularnej nauki, stworzenia własnego repertuaru metod przyswajania wiedzy, odkrywania własnych pasji i uzdolnień. To wreszcie dobry trening umiejętności społecznych – dziecko wraz z rówieśnikami staje przed ważnym wezwaniem, uczy się zasad uczciwego przystępowania do egzaminu, wspólnego radzenia sobie ze stresem.
Egzamin dla klasy 3 to ważny moment w edukacji dziecka – przejście do nowego trybu kształcenia w klasie czwartej warto poprzedzić podsumowaniem edukacji wczesnoszkolnej, pomóc dziecku zdać sobie sprawę ze zdobytej wiedzy i ogromu umiejętności, które już posiada! Co więcej, diagnostyczna forma tego testu stwarza dogodne warunki do zbudowania bezpiecznych, skoncentrowanych na potrzebach poznawczych i rozwojowych dziecka, relacji pomiędzy nauczycielami, rodzicami i uczniami.
Egzamin trzecioklasisty i praktyczne porady dla rodziców
Oto kilka przydatnych wskazówek dla rodziców towarzyszących dzieciom przed tym wyzwaniem:
- Warto skoncentrować uwagę na uczeniu dzieci umiejętności, które są testowane pod koniec trzeciej klasy, a nie na rozwiązywaniu samych testów. Słowem – zdecydowanie lepiej, żeby dziecko rozumiało istotę działań matematycznych czy zasady i praktyczne zastosowanie porządkowania przedmiotów według rozmiaru niż zdobywało sprawność w rozwiązywaniu zadań egzaminacyjnych konkretnego typu. Chociaż wskazane jest, aby zapoznać dziecko z dawnymi testami trzecioklasisty, wspólnie przejrzeć dostępne arkusze ogólnopolskiego sprawdzianu (co ma przede wszystkim funkcję oswajającą), to nie należy przygotowywać się do testu dla... samego testu. To umiejętności wymagane na teście są tak naprawdę najwyższą stawką tego wydarzenia.
- Z tego samego powodu nie należy zasypywać dziecka ciągle gotowymi drukowanymi arkuszami testu, znacznie lepiej postawić na rozwiązywanie zadań o zróżnicowanej formie, pochodzących z różnych źródeł. Dzięki temu podejście Waszej pociechy do konkretnych zagadnień będzie znacznie bardziej elastyczne i twórcze. Być może dzięki temu w trakcie egzaminu ważniejszy okaże się problem do rozwiązania, tekst do przeczytania lub wysłuchania niż zadanie samo w sobie. Warto też sięgać po zróżnicowane typy zadań.
- Rozwiązywanie zadań to nie jedyna możliwa forma nauki. Zadbajcie o praktyczne, codzienne trenowanie kluczowych umiejętności trzecioklasistów – niech dziecko przelicza drobne kwoty podczas zakupów, porządkuje zabawki lub książki według jakiejś cechy, czyta wspólnie z rodzicem ulubione książki i prowadzi na ich temat dyskusje, dokonuje małych obserwacji przyrodniczych podczas spacerów, samodzielnie napisze zaproszenia dla kolegów i koleżanek na urodzinowe przyjęcie, pomoże rodzicom zaadresować kopertę na poczcie.
- Test po trzeciej klasie można potraktować nie tylko jako weryfikację poziomu umiejętności uczniów, lecz przede wszystkim – jako trening radzenia sobie w sytuacjach egzaminacyjnych, czy – szerzej – sytuacjach stresowych. Wasza pociecha w przyszłości najprawdopodobniej przystąpi jeszcze do wielu testów – w ósmej klasie, do matury czy testu na prawo jazdy. Etap edukacji wczesnoszkolnej to dobry moment, żeby zmierzyć się po raz pierwszy z takim wezwaniem w bezpiecznych i kontrolowanych warunkach. Warto zatem rozmawiać z dzieckiem o jego emocjach związanych z byciem testowanym, wspólnie rozpoznawać i nazywać różne składniki doświadczenia, jakim jest egzamin trzecioklasisty. „Doświadczenie” można potraktować tutaj jako jedno ze słów-kluczy: spróbujcie towarzyszyć uczniom we wszystkim, co wiąże się z przystępowaniem do egzaminu. Zapoznajcie się z arkuszami sprawdzianu dla klasy 3, omówcie zakres materiału, zaznaczcie datę w kalendarzu i zaplanujcie czas poprzedzający ten dzień na naukę, powtórki i, co ważne, na odpoczynek! Przedyskutujcie, jaki strój może być odpowiedni dla Waszej pociechy na dzień egzaminu, jakie śniadanie sprzyja koncentracji podczas egzaminu. Możecie też pomyśleć nad strategiami relaksacyjnymi. A może Wy, rodzice i opiekunowie, odszukacie w pamięci wspomnienia Waszych egzaminów? Takie opowieści mogą być pomocne dla Waszej pociechy, pokażą jej bowiem, że w swoim doświadczeniu nie jest sama i – choć stresujące i wymagające wielu przygotowań – może być kiedyś źródłem miłych wspomnień.
- Skoro o doświadczeniu mowa, to należy jeszcze pamiętać, że Wasza pociecha staje przed świetną okazją nie tylko do oswajania się z sytuacjami stresowymi, lecz także – przed możliwością wyrobienia w sobie nawyku samodzielnej nauki, zbudowania poczucia sprawczości i satysfakcji z osiągniętego sukcesu. Niezależnie od wyników punktowego dziecko otrzymuje istotną informację zwrotną na temat swoich osiągnięć, może doświadczyć satysfakcji z pokonanego wyzwania i nauczyć się żegnać jeden etap w życiu (w tym wypadku: szkolnym) i zaczynać nowy. To kolejne już aspekty doświadczenia związanego z egzaminem trzecioklasisty, na które warto zwracać uwagę dziecka.
Karty pracy dla klas 1-3 od Kapitana Nauki – mądre wsparcie przed egzaminem trzecioklasisty
Ciągłe przerabianie zestawów testów z poprzednich lat nie jest najskuteczniejszą formą przygotowania do egzamin trzecioklasisty, a właściwie – może spowodować zawężenie perspektywy do pokonania testu jako takiego, a nie zdobycia umiejętności i rozbudzenia chęci do dalszej nauki. Stąd warto sięgać po rozmaite materiały pozwalające rozwijać kompetencje w przyjemny i okraszony zabawą sposób.
Wśród materiałów przydatnych dla przed sprawdzianem kompetencji trzecioklasisty znajdują się karty pracy dla uczniów klas 1–3 z języka polskiego i matematyki od Kapitana Nauki.
Pierwsze części (dla klas 1 i 2) można potraktować jako świetny materiał powtórkowy przed egzaminem. Ich zawartość jest zgodna z podstawą programową. Uczeń klasy 3 może swobodnie wybierać spośród dostępnych materiałów te treści, które sprawiają mu trudność, zdążyły wywietrzeć mu z głowy lub po prostu stanowią obiekt jego zainteresowania. Poruszane zagadnienia dają szerokie pole do wyboru, jak choćby w przypadku języka polskiego: od przypomnienia liter, spółgłosek i samogłosek, sylab, podstawowych zasad ortograficznych, przez proste zadania na czytanie ze zrozumieniem, po bardziej skomplikowane zadania związane z budowaniem wypowiedzi czy wyszukiwaniem informacji. Ogromnym atutem są także różnorodne formy zadań, które pomogą spojrzeć na pozornie proste i znane już zagadnienia z zupełniej nowej strony.
W kartach pracy do języka polskiego znajdziecie np.:
- kolorowanki,
- ćwiczenia do rysowania po śladzie (dobry trening techniczny do części związanej z pisaniem)
- rebusy,
- szyfry i plątaninki,
- rozsypanki wyrazowe (do układania zdań lub szeregowania czasowników, rzeczowników i przymiotników)
- krzyżówki, wykreślanki,
- zadania polegające na uporządkowaniu kolejności: dialogów, wydarzeń z tekstu itp.,
- zadania prawda/fałsz dotyczące przeczytanego tekstu,
- zadania otwarte zawierające pytania dotyczące tekstu,
- przyjazne tabelki gramatyczne do uzupełnienia,
- treści związane ze światem przyrody czy ekologią w naturalny i niewymuszony sposób wplecione w zadania testujące czytanie ze zrozumieniem czy znajomość zasad ortograficznych lub gramatyki.
A w tych do nauki matematyki znajdują się m.in.:
- ćwiczenia pozwalające utrwalić cyfry, sposoby ich zapisu, składniki cyfrowe liczb,
- zadania z obrazkami trenujące określanie relacji przestrzennych,
- rebusy, zliczanki, skreślanki, zadania na znajdywanie par lub różnic,
- ćwiczenia na liczenie i liczenie wstecz,
- zadania rysunkowe i kolorowanki,
- sudoku obrazkowe,
- zadania prawda/fałsz dotyczące działań, porównywania liczb,
- zadania z treścią i otwarte.
Wspomniane karty pracy stanowią część EDUserii, a więc linii materiałów edukacyjnych powstałych z myślą o dzieciach w wieku szkolnym. Oprócz kart pracy znajdują się tutaj także m.in. teczka edukacyjna do matematyki, książeczki pozwalające na trenowanie dyktand, a także gry karciane, które w formie emocjonującej rozgrywki uprzystępniają takie zagadnienia jak np. ułamki, ortografia czy procenty.
Test trzecioklasisty – podsumowanie
Pierwszy etap edukacji szkolnej, a przede wszystkim kończący go egzamin – chociaż wydaje się mniej doniosły niż późniejsze wyzwania edukacyjne, z perspektywy których rodzice często spoglądają na test trzecioklasisty – jest tak naprawdę ważnym wydarzeniem w życiu dziecka, które może zamienić się w bardzo pożyteczne i uczące doświadczenie. To możliwe źródło motywacji do nauki, zwłaszcza tej samodzielnej, opartej na pasji i ciekawości poznawczej, warto zatem wykorzystać ten moment i postawić na coś więcej niż tylko uczenie dzieci umiejętności niezbędnych na egzaminie.
Komentarze (0)