- today
- label Nauka przez zabawę
- favorite 0 polubień
- remove_red_eye 133 odwiedzin
- comment 0 komentarzy
Spis treści:
- Czym jest Światowy Dzień Zdrowia i dlaczego warto o nim rozmawiać z dziećmi?
- Zacznijcie od ruchu – bo aktywność fizyczna to fundament zdrowia dziecka
- Zdrowe odżywianie dla dzieci, czyli przez żołądek do szczęścia
- Porozmawiajcie o emocjach – zdrowie psychiczne też się liczy
- Jak rozmawiać z dzieckiem o zdrowiu? Kilka zasad, które działają
- Dodatkowe pomysły na zabawy w przedszkolu z okazji Światowego Dnia Zdrowia
- Podsumowanie: zdrowie zaczyna się od zabawy
Każdego roku 7 kwietnia obchodzimy Światowy Dzień Zdrowia – dzień, który Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ustanowiła po to, by przypominać nam, jak wiele zależy od codziennych wyborów dotyczących ciała i umysłu. Dla rodziców małych dzieci to szczególna okazja do refleksji: czy nasze dzieci mają wystarczająco dużo ruchu? Czy wiedzą, dlaczego warzywa są ważne? Czy potrafią się wyciszyć, gdy coś je przytłacza?
Dobra wiadomość jest taka, że nie trzeba organizować wykładu przy stole ani sięgać po poważne książki. Dzieci uczą się najskuteczniej przez zabawę – i właśnie podczas zabawy najłatwiej przemycić im to, co naprawdę ważne dla zdrowia.
Czym jest Światowy Dzień Zdrowia i dlaczego warto o nim rozmawiać z dziećmi?
Światowy Dzień Zdrowia to coroczne święto obchodzone 7 kwietnia, którego celem jest zwrócenie uwagi na różnego rodzaju zagadnienia związane ze zdrowiem, które wpływają na społeczeństwa na całym świecie. Każda edycja skupia się na innym problemie zdrowotnym o globalnym znaczeniu – w kolejnych latach tematem przewodnim bywały m.in. zdrowie psychiczne, klimat a zdrowie czy powszechny dostęp do opieki medycznej.
Rozmowa z dzieckiem o zdrowiu przy okazji tego święta nie musi być poważna ani moralizatorska. Wystarczy, że stanie się pretekstem do wspólnego działania: krótkiej sesji ruchu po obiedzie, gotowania zupy z warzywami, albo wieczornego ćwiczenia głębokiego oddychania. To właśnie te małe codzienne rytuały, powtarzane z radością, kształtują nawyki, które zostają na całe życie.
Zacznijcie od ruchu – bo aktywność fizyczna to fundament zdrowia dziecka
Specjaliści WHO zalecają, aby dzieci w wieku 5–17 lat były aktywne fizycznie średnio przez 60 minut dziennie.[1]
Regularna aktywność fizyczna u dzieci wspiera zdrowy rozwój układu mięśniowego i kostnego, poprawia koncentrację i pamięć, redukuje poziom stresu, buduje pewność siebie i wspomaga prawidłowy sen. Co ważne – korzyści płyną nie tylko z intensywnych ćwiczeń. Dla małego dziecka ruch to przede wszystkim zabawa: bieganie, skakanie, taniec w salonie, turlanie się po dywanie.
Jakie są zatem nasze pomysły na aktywność dla dzieci, która jednocześnie będzie świetną zabawą?
Pomysł nr 1: Wylosujcie zadanie ruchowe
Zorganizujcie zawody ruchowe. Każda osoba w rodzinie wymyśla jedno zadanie – mama skacze jak żabka, tata fruwa jak jaskółka, dziecko wymyśla coś zupełnie absurdalnego. Zapisujcie pomysły na karteczkach, wrzucajcie do miski i losujcie na zmianę. Im głupsze zadanie, tym lepiej – śmiech to też aktywność. Problem pojawia się zwykle po kilku rundach: karteczki się kończą, pomysły się powtarzają i entuzjazm opada.
Do takiej zabawy z pewnością przyda się Fikaj, brykaj! – gra ruchowa z 50 ilustrowanymi kartami zadań i kołem losującym, które razem sprawiają, że każda rozgrywka wygląda zupełnie inaczej. Dziecko kręci kołem, koło decyduje, co robi cała rodzina – i zabawa toczy się dalej długo po tym, gdy własne pomysły dawno by się wyczerpały.
Pomysł nr 2: Wspólna sesja jogi
Połóżcie na podłodze maty lub koce i zacznijcie od jednej pozycji – na przykład „drzewa": stańcie na jednej nodze, wyciągnijcie ręce w górę i spróbujcie utrzymać równowagę przez 10 sekund. Potem wymyślcie razem swoją własną pozycję i nadajcie jej nazwę zwierzęcia. Taka mini-sesja trwa pięć minut, nie wymaga żadnych materiałów i idealnie wpisuje się w wieczorny rytuał przed snem.
Jeśli chcecie, żeby ta chwila była nie tylko relaksująca, ale też faktycznie wspierała rozwój dziecka – warto mieć pod ręką wskazówki opracowane przez specjalistę. Joga dla dzieci. Trening ciała i umysłu to zestaw 50 ilustrowanych kart z pozycjami opisanymi językiem przyjaznym dziecku i wskazówkami dla rodzica, który nigdy wcześniej nie ćwiczył jogi. W dołączonej instrukcji znajdziecie gotowe plany sesji na 5, 15 i 30 minut – żeby zabawa mogła trwać dokładnie tyle, ile chcecie.
Zdrowe odżywianie dla dzieci, czyli przez żołądek do szczęścia
Czy wiesz, że to co jemy ma wpływ nie tylko na zdrowie fizyczne, lecz także na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, a więc również na niektóre funkcje poznawcze, takie jak koncentracja, pamięć i zdolność uczenia się? Zdrowe (czyli zbilansowane, jak najmniej przetworzone, pełne witamin, węglowodanów złożonych, tłuszczy nienasyconych i bogate w białko) jedzenie to budulec sprawnego ciała, prężnego mózgu i dobrego samopoczucia!
Ta informacja jest szczególnie ważna, jeśli bierzemy pod uwagę zdrowie i dobro naszych dzieci, które to przecież nieustannie rozwijają się i rosną. No dobrze, ale jak w takim razie zachęcić warzywnego niejadka do spróbowania brokułu, marchewki lub orzecha? Podpowiadamy!
Pomysł nr 3.: Zamień obowiązek w zabawę!
Zacznijmy od tego, czego lepiej unikać. Nakłanianie dziecka do jedzenia przez nakaz, porównywanie go z innymi dziećmi albo ukrywanie warzyw w potrawie bez wiedzy malucha – to strategie, które krótkoterminowo mogą zadziałać, ale długofalowo budują negatywne skojarzenia z jedzeniem. Dużo skuteczniejsze jest zaangażowanie dziecka w cały proces – od wyboru składników po podanie potrawy na stół i zamienienie tego procesu w wesołą zabawę! Na przykład:
- zabawcie się w mistrzów kuchni – pozwól dziecku wybrać jedno warzywo, umówcie się na wspólny spacer do sklepu, po czym urządźcie wspólne gotowanie! Pokaż dziecku kilka sposobów, w jakie można to warzywo przyrządzić. Zwykłą marchewkę możesz po prostu ugotować, ale możesz ją także upiec i podlać cytrynową glazurą z miodem, aby zyskało głębszego i ciekawszego smaku.
- Urządźcie degustację – dziecko z zamkniętymi oczami próbuje zgadnąć owoc lub warzywo po smaku. Na końcu punktuje wszystkie i wybiera, które najbardziej mu smakowało!
- Warto też pozwolić dziecku na samodzielne nakładanie jedzenia na talerz – poczucie kontroli nad tym, co i ile zje, znacząco zmniejsza opór przed próbowaniem nowych smaków.
Każda z tych aktywności angażuje dziecko w jedzenie inaczej niż przez nakaz i naturalnie otwiera rozmowę o tym, co jest zdrowe i dlaczego. Mało tego! Może udowodnić dziecku, że „zdrowe" może być także „pyszne"!
Ważna wskazówka: nie zmuszaj dziecka do zjedzenia całej porcji i nie nagradzaj słodyczami za zjedzone warzywa. Jedzenie nie powinno być ani karą, ani nagrodą – im bardziej neutralna i swobodna atmosfera przy stole, tym dziecko jest bardziej otwarte na nowe smaki.
A jeśli chcecie przenieść tę zabawę ze strefy kuchni do strefy stołu i dać jej zasady, które wszyscy w rodzinie zaakceptują jako „prawdziwą grę" – Gotowanie. Gra edukacyjna rozszerza tę zabawę o element rywalizacji: dzieci robią zakupy spożywcze, dobierają składniki i komponują potrawy w 12 wariantach rozgrywki, a rozmowa o zdrowym jedzeniu toczy się przy stole sama, bez żadnego nakłaniania.
Porozmawiajcie o emocjach – zdrowie psychiczne też się liczy
Światowy Dzień Zdrowia z każdym rokiem kładzie coraz większy nacisk na zdrowie psychiczne. WHO konsekwentnie przypomina, że dobrostan psychiczny jest integralną częścią zdrowia – nie jego oddzielną, mniej ważną kategorią. Dla dzieci oznacza to przede wszystkim umiejętność rozpoznawania i nazywania emocji, a co za tym idzie, skuteczniejszego radzenia sobie ze stresem i budowania spokoju wewnętrznego.
Dziecko, które umie powiedzieć „jestem zmęczony", „czuję się smutny" albo „boję się" – ma znacznie lepsze zasoby do radzenia sobie z trudnymi chwilami niż to, które nie potrafi nazwać tego, co przeżywa.
Pomysł nr 4: Wieczorny check-in emocjonalny
Wprowadźcie prosty rytuał na koniec dnia: każda osoba przy kolacji mówi jedno słowo opisujące, jak się czuła dzisiaj. Ważne, żeby odbyło się to bez oceniania czy wartościowania. Może to być punkt wyjścia do rozmowy o tym, co się wydarzyło w ciągu dnia lub o tym, że nie ma dobrych i złych emocji, a każda z nich informuje nas o tym, co jest dla nas ważne.
Aby wesprzeć umiejętność rozpoznawania i nazywania uczuć przez dziecko, skorzystajcie z kart Emocje, opracowanych przez psycholożkę dziecięcą – dziecko samo wskazuje to, czego nie potrafi jeszcze nazwać, a wskazówki i cenne informacje, które znajdziecie na kartach pomogą Wam lepiej rozeznać się w skomplikowanym świecie uczuć i emocji.
A jeśli wolicie formę gry przy stole, Emocje. Gra edukacyjna to planszowa propozycja z minkową zgadywanką i dopasowywankami, podczas której cała rodzina uczy się razem odczytywać emocje z mimiki.
Pomysł nr 5: Pięć minut uważności przed snem
Połóżcie się razem na dywanie i posłuchajcie przez minutę: co słyszycie w domu? Co słyszycie za oknem? Potem zamknijcie oczy i policzcie oddech – trzy wdechy, trzy wydechy. To doskonałe ćwiczenie, które pomaga wyciszyć się nie tylko dziecku, lecz także dorosłemu. Im częściej powtarzacie ten rytuał, tym bardziej dziecko go wyczekuje – i zaczyna samo prosić o „tę chwilę ciszy".
Po więcej inspiracji na zabawy zajrzyjcie do kart Uważność dla dzieci. Trening mindfulness to 50 kart z ćwiczeniami oddechowymi, wizualizacjami i krótkimi zabawami relaksacyjnymi dla dzieci od 4. roku życia – wystarczy każdego wieczoru wylosować jedną kartę, żeby rytuał zawsze miał świeżą formę.
Jak rozmawiać z dzieckiem o zdrowiu? Kilka zasad, które działają
Zanim zaczniecie świętować Światowy Dzień Zdrowia przez zabawy i aktywności, warto pamiętać o kilku prostych zasadach rozmowy z dzieckiem o zdrowiu.
- Mów językiem dziecka, nie eksperta. Zamiast „aktywność fizyczna wspiera układ mięśniowo-szkieletowy" powiedz: „ruch sprawia, że twoje nogi są mocne i możesz skakać wyżej".
- Łącz informacje z doświadczeniem. Dzieci najlepiej rozumieją to, czego same doświadczyły – dlatego gotowanie razem uczy więcej o jedzeniu niż rozmowa o piramidzie żywieniowej.
- Nie moralizuj. Jeden dzień z mniejszą ilością warzyw albo bez ruchu niczego nie psuje – zdrowie to suma długich miesięcy codziennych wyborów, nie jednorazowa decyzja.
- I wreszcie: daj przykład. Dzieci uczą się przez obserwację. Jeśli sięgniesz po kartę jogi razem z dzieckiem albo sam weźmiesz udział w grze ruchowej, siła przekazu jest wielokrotnie większa niż jakiekolwiek słowa.
Dodatkowe pomysły na zabawy w przedszkolu z okazji Światowego Dnia Zdrowia
Światowy Dzień Zdrowia to też świetna okazja dla nauczycieli i opiekunów, żeby wprowadzić do przedszkola kilka wyjątkowych aktywności. Poniższe zabawy nie wymagają żadnych materiałów ani przygotowań – wystarczy trochę przestrzeni i gotowość do wspólnej zabawy.
- Taniec emocji
Nauczyciel nazywa emocję, dzieci poruszają się tak, jak ją czują – radość to podskoki i wirowanie, smutek to powolne kroki z opuszczoną głową, złość to tupanie. Zabawa łączy ruch z rozpoznawaniem uczuć i świetnie rozładowuje energię po spokojniejszych zajęciach.
- Zdrowy talerz
Każde dziecko dostaje kartkę z narysowanym talerzem i kolorowe wycinki z gazet – warzyw, owoców, słodyczy. Zadanie polega na ułożeniu na talerzu tego, co zdrowe, i rozmowie o tym, dlaczego niektóre produkty lądują poza talerzem.
- Ciało mówi stop
Dzieci chodzą po sali, a na sygnał nauczyciela zatrzymują się i słuchają swojego ciała – czy szybko bije serce? Czy oddech jest spokojny? Zabawa uczy uważności na własne odczucia fizyczne i jest świetnym wstępem do rozmowy o tym, jak ciało reaguje na wysiłek i stres.
- Spacer z zadaniem
Podczas wyjścia na podwórko każde dziecko dostaje jedno zadanie obserwacyjne: znajdź coś, co rośnie, znajdź coś, co pachnie, znajdź coś, po czym można się wspiąć. Kontakt z naturą i ruch na świeżym powietrzu w jednym – i zero ekranów.
- Chwila ciszy
Raz dziennie, najlepiej po obiedzie, całą grupę zapraszamy na dwie minuty ciszy: dzieci zamykają oczy i oddychają. Bez żadnych poleceń, bez oceniania. To wystarczy, żeby przedszkolak nauczył się, że cisza jest przyjemnością – a nie karą.
Dla nauczycieli, którzy szukają gotowych, sprawdzonych materiałów do zajęć – Kapitan Nauka przygotował karty pracy, które można wykorzystać jako uzupełnienie każdej z powyższych aktywności. Kliknij w baner poniżej i pobierz pakiet!
Podsumowanie: zdrowie zaczyna się od zabawy
Światowy Dzień Zdrowia to dobry pretekst, żeby przypomnieć sobie, że zdrowie nie jest projektem na przyszłość – jest sumą małych codziennych decyzji. Ruch, odżywianie i dobrostan psychiczny to nie trzy oddzielne tematy do odhaczenia, ale trzy istotne części jednej całości.
I wszystkich trzech można uczyć przez zabawę – naturalnie, bez wysiłku i z prawdziwą radością. Bo zdrowy nawyk wprowadzony przez śmiech zostaje na dużo dłużej niż ten wynikający z obowiązku.
1Wytyczne WHO dotyczące aktywności fizycznej i siedzącego trybu życia: omówienie. Kopenhaga: Biuro Regionalne WHO na Europę; 2021. Licencja: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.↑
Komentarze (0)